Bạn đã bao giờ tự hỏi: Một công ty nắm giữ 843.775 Bitcoin, đồng thời phát hành bảng xếp hạng ‘mức độ thân thiện với Bitcoin của ngân hàng’? Nghe giống như con cáo được giao nhiệm vụ kiểm tra an ninh chuồng gà, phải không?
Tháng 9 vừa qua, MicroStrategy – nay đổi tên thành Strategy – công bố 'Chỉ số áp dụng Bitcoin của ngân hàng'. Họ quét 25 ngân hàng toàn cầu, chấm điểm dựa trên 4 tiêu chí: giao dịch, lưu ký, ETF, cho vay và hỗ trợ từ cấp cao. Kết quả: Mức áp dụng trung bình đạt 32%. Fidelity dẫn đầu với 71%, trong khi các ngân hàng Nhật Bản và Canada chỉ đạt 13%. Michael Saylor hào hứng tuyên bố: “Các ngân hàng lớn đang tăng tốc, nhưng vẫn còn rất sớm.”
Dừng lại ở đó, đây có vẻ là một công cụ hữu ích cho các nhà phân tích. Nhưng với tư cách một người đã mổ xẻ hợp đồng thông minh trong nhiều năm, tôi thấy ngay mùi của sự xung đột lợi ích. Chỉ số này giống như một bảng điểm mà thầy giáo là học sinh giỏi nhất lớp. Hãy nhìn vào cách họ tính điểm: dữ liệu được lấy từ các nguồn công khai, là 'giá trị xấp xỉ', và phương pháp luận… sẽ được công bố sau. Chờ đã? Một chỉ số định hình thị trường mà không có sổ tay hướng dẫn chi tiết? Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi dành hai tháng để đọc mã nguồn hợp đồng đa chữ ký Parity. Tôi phát hiện một lỗi logic trong hàm initWallet cho phép kẻ tấn công chiếm quyền sở hữu. Lỗi đó nằm ở mã nguồn mở, bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra. Còn với chỉ số này, chúng ta phải tin vào lời của người đang có 84 vạn Bitcoin trong két? Đó là một sự khác biệt lớn về độ minh bạch.
Đào sâu hơn: Bảng xếp hạng này thực chất là một chiến lược tiếp thị và gây áp lực. Bằng cách công bố điểm số thấp của các ngân hàng châu Á, họ đang gián tiếp gây sức ép lên hội đồng quản trị và cơ quan quản lý ở những quốc gia đó. “Tại sao ngân hàng của bạn lại kém cỏi so với Fidelity?” – câu hỏi này sẽ vang lên trong các cuộc họp cổ đông. Đây là một dạng vận động hành lang phi truyền thống: dùng dữ liệu thị trường để thúc đẩy thay đổi chính sách. Về mặt kỹ thuật, chỉ số này không có gì mới – nó chỉ là một tổng hợp dữ liệu đơn giản. Giá trị thực sự nằm ở quyền lực mềm: ai sở hữu chỉ số, người đó có thể định nghĩa thực tế.
Nhưng điều trớ trêu nằm ở chỗ: Chỉ số này có thể tự hủy hoại chính mình. Nếu một ngân hàng lớn như JPMorgan lên tiếng phản bác, hoặc tệ hơn, công bố một chỉ số đối thủ do bên thứ ba độc lập thực hiện, uy tín của Strategy sẽ sụp đổ. Trong lịch sử tiền điện tử, những dự án cố gắng tự đánh giá mình thường kết thúc trong thất bại. Hãy nhìn vào MakerDAO khi họ tự định giá stablecoin DAI – cuối cùng phải nhờ đến oracles bên ngoài. Sự tập trung quyền lực luôn đi kèm với tham nhũng, dù là trong code hay trong dữ liệu.
Vậy takeaway là gì? Đừng vội tin vào bất kỳ bảng xếp hạng nào mà người tạo ra nó có lợi ích trực tiếp. Hãy tự hỏi: Ai được lợi khi chỉ số này được chấp nhận? Câu trả lời là Strategy, và do đó, giá Bitcoin. Nhưng liệu một chỉ số thiếu minh bạch có đáng để đặt cược? Tôi để ngỏ câu hỏi đó cho bạn.