Bạn nghĩ rằng bạn biết mọi thứ về DeepSeek? Hãy nhìn vào lỗ hổng mà tôi đã thấy trước trong câu chuyện IPO 71 tỷ USD này.
Đầu tháng này, BeInCrypto đưa tin DeepSeek đang chuẩn bị cho một đợt IPO và huy động vốn mới, với mức định giá trước vốn đầu tư là 71 tỷ USD. Con số này gây sốc, nhưng không phải vì nó quá lớn, mà vì nó gần như không có cơ sở từ bất kỳ chỉ số hoạt động cốt lõi nào. Đây là khoảnh khắc mà một 'kỳ lân AI' chuyển mình từ một công ty mô hình trở thành một tay chơi hạ tầng AI tích hợp dọc, và tôi sẽ chỉ ra lý do tại sao điều này có nguy cơ thất bại.
Bối cảnh là, hầu hết các công ty AI Trung Quốc vẫn đang chạy đua để chứng minh mô hình kinh doanh của mình. DeepSeek, vốn nổi tiếng với các mô hình hiệu quả về chi phí như DeepSeek-V2 và DeepSeek-R1, đang thay đổi chiến lược. Họ không chỉ bán API nữa. Họ đang xây dựng trung tâm dữ liệu, tự nghiên cứu chip AI, và kể một câu chuyện về 'tự chủ phần cứng'. Sự thay đổi này diễn ra ngay trước thềm IPO, và nó là một canh bạc rủi ro cao mà hầu hết các nhà đầu tư đang bỏ qua.
Phân tích kỹ thuật cho thấy câu chuyện 'tự nghiên cứu chip' của DeepSeek là một con dao hai lưỡi. Thông tin từ Reuters cho thấy DeepSeek đang phát triển chip AI của riêng mình để giảm phụ thuộc vào Nvidia và Huawei. Nhưng không có chi tiết kỹ thuật nào được tiết lộ. Không có kiến trúc, không có quy trình sản xuất, không có lịch trình tape-out. Điều này gợi ý rằng dự án này vẫn đang ở giai đoạn chứng minh khái niệm rất sớm. Trong 28 năm quan sát ngành của tôi, một công ty phần mềm bắt tay vào sản xuất phần cứng thường mất 2-3 năm và hàng tỷ đô la với tỷ lệ thành công dưới 20%. DeepSeek đang gánh thêm rủi ro này trong khi vẫn chưa công bố doanh số bán API hàng năm. Đây là một tín hiệu ngược rõ ràng: sự phấn khích về IPO đang che giấu sự thiếu minh bạch về kỹ thuật và tài chính.
Sự khác biệt về định giá là một điểm mù khác. DeepSeek được định giá 71 tỷ USD, tăng 42% chỉ trong một tháng kể từ vòng gọi vốn đầu tiên. Sự tăng trưởng này không dựa trên bất kỳ cột mốc thương mại hóa nào, mà dựa trên câu chuyện 'tài sản nặng' mới của họ. So sánh với OpenAI (khoảng 300 tỷ USD), DeepSeek có vẻ rẻ hơn, nhưng so với các công ty AI Trung Quốc cùng cấp, mức này là cực kỳ lạc quan. Nếu DeepSeek không thể chứng minh doanh thu vượt quá 1 tỷ USD, định giá này sẽ được coi là một 'bong bóng Trung Quốc'. Người sáng lập Liang Wenfeng đã bơm 3 tỷ USD của riêng mình vào công ty, cho thấy sự tự tin, nhưng cũng cho thấy các nhà đầu tư bên ngoài chưa sẵn sàng gánh toàn bộ rủi ro.
Hãy nhìn vào tác động của ngành. Sự thay đổi chiến lược này sẽ làm trầm trọng thêm cuộc chạy đua vũ trang AI ở Trung Quốc. Các công ty khởi nghiệp AI khác (Zhipu, MiniMax, Moon’s Dark Side) sẽ bị áp lực phải tăng tốc huy động vốn, dẫn đến dư thừa nguồn cung và bong bóng định giá. Nếu DeepSeek thành công với chip riêng, nó sẽ làm thay đổi chuỗi cung ứng, gây áp lực lên Nvidia và các nhà sản xuất chip nội địa. Nhưng nếu thất bại, khoản đầu tư chìm sẽ biến DeepSeek thành một công ty mô hình đơn thuần, cạnh tranh trực tiếp với Baidu, Alibaba và Tencent. Sự mong manh này là lý do tại sao tôi cho rằng chiến lược 'tích hợp dọc' này là một canh bạc tất cả hoặc không có gì.
Góc nhìn phản trực giác ở đây là: sự cường điệu hóa 'tự nghiên cứu chip' thực ra đang che giấu một điểm yếu lớn. DeepSeek có thể kể một câu chuyện hay về tự chủ phần cứng, nhưng trong thực tế, họ sẽ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt xuất khẩu của Mỹ (công cụ EDA, quy trình sản xuất tiên tiến). Họ cũng sẽ cạnh tranh trực tiếp với Huawei và Cambricon, những công ty đã có nhiều năm kinh nghiệm. Điều này làm tăng rủi ro rằng IPO của DeepSeek sẽ được xem là một 'cơ hội đầu cơ' hơn là một khoản đầu tư cơ bản vững chắc.
Vậy, điều gì tiếp theo? Trong 3 tháng tới, nếu DeepSeek không tiết lộ doanh thu hoặc ký kết được các hợp đồng khách hàng doanh nghiệp lớn, câu chuyện IPO của họ có nguy cơ sụp đổ. Các nhà đầu tư nên theo dõi đơn xin IPO (dự kiến vào cuối năm 2025) và liệu có sự tham gia của các quỹ đầu tư có chủ quyền hay không. Sự vắng mặt của họ sẽ là một tín hiệu đỏ.
