Có một điều trớ trêu mà tôi nhận ra sau gần 8 năm trong ngành: những tín hiệu quan trọng nhất với thị trường crypto thường đến từ những nơi ít crypto nhất. Hôm nay, tôi không nói về một blockchain mới, một airdrop hay một cuộc chiến Layer 2. Tôi nói về Beige Book của Fed — một báo cáo kinh tế khô khan đến mức hầu hết trader crypto bỏ qua nó, nhưng nó lại chứa đựng mật mã cho chu kỳ tiếp theo của chúng ta.
Tối qua, tôi ngồi trong căn hộ nhỏ ở Bắc Kinh, mở bảng điều khiển terminal và để Beige Book chạy qua mắt. Báo cáo tháng 4 này không có gì đặc biệt: nền kinh tế Mỹ tăng trưởng khiêm tốn, lạm phát hạ nhiệt, thị trường lao động phân hóa. Nhưng chính sự 'không đặc biệt' ấy mới là thứ đáng chú ý. Nó xác nhận một câu chuyện mà thị trường đang bắt đầu tin — câu chuyện 'hạ cánh mềm' (soft landing). Và với crypto, câu chuyện đó có một ý nghĩa sâu xa hơn nhiều so với chỉ là 'Fed sắp cắt giảm lãi suất'.
Nền kinh tế thực đang thì thầm, nhưng DeFi thì nghe thấy rõ.
Hãy bóc tách Beige Book một chút. 11 trong số 12 khu vực của Fed báo cáo tăng trưởng kinh tế từ nhẹ đến khiêm tốn. Chỉ một khu vực là không thay đổi. Lạm phát tăng với tốc độ chậm hơn — 9 khu vực mô tả mức tăng giá 'nhẹ nhàng'. Nhưng có một dòng chữ nhỏ mà tôi nghĩ mọi người trong crypto nên đọc kỹ: 'Sự không chắc chắn về chi phí nhiên liệu vẫn ở mức cao.'
Dòng chữ đó là lời nhắc nhở rằng nền kinh tế thực vẫn còn những điểm yếu. Và chính những điểm yếu ấy — chi phí năng lượng, sự phân hóa lao động — sẽ quyết định xem Fed có thực sự cắt giảm lãi suất vào tháng 9 hay không.
Với tư cách là một người từng thiết kế giao thức lending trên Ethereum và đã chứng kiến cảnh TVL 50 triệu USD bốc hơi vì một lỗi audit, tôi biết rằng thị trường crypto không chỉ phản ứng với các quyết định của Fed. Nó phản ứng với kỳ vọng về các quyết định đó. Và Beige Book là một công cụ mạnh mẽ để định hình kỳ vọng.
Khi tín hiệu vĩ mô chạm đến DeFi
Nếu bạn đang chạy một giao thức lending, những gì Beige Book mô tả có thể ảnh hưởng đến lãi suất cho vay của bạn một cách gián tiếp nhưng sâu sắc. Khi lạm phát hạ nhiệt, kỳ vọng cắt giảm lãi suất tăng lên. Điều đó làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản rủi ro như ETH hay SOL. Và khi chi phí cơ hội giảm, dòng vốn từ T-bill chảy vào các giao thức DeFi bắt đầu tăng tốc.
Đây không phải là lý thuyết suông. Tôi đã thấy nó xảy ra vào cuối năm 2023, khi kỳ vọng cắt giảm lãi suất đầu tiên xuất hiện. TVL của toàn bộ hệ sinh thái tăng vọt từ 35 tỷ lên 55 tỷ USD chỉ trong vài tháng, và phần lớn dòng vốn đó đến từ các tổ chức đang tìm kiếm lợi suất cao hơn trái phiếu chính phủ.
Nhưng có một chi tiết trong Beige Book mà tôi cho là thú vị hơn cả con số tăng trưởng: sự phân hóa thị trường lao động. 5 khu vực báo cáo tăng trưởng việc làm từ trung bình đến mạnh, trong khi 7 khu vực 'hầu như không thay đổi'. Điều này nói lên rằng nền kinh tế Mỹ không đồng nhất. Một số ngành — như công nghệ, tài chính — đã chậm lại, trong khi dịch vụ và chăm sóc sức khỏe vẫn khan hiếm lao động.
Tại sao điều này lại quan trọng với crypto? Bởi vì sự phân hóa lao động tạo ra bất ổn về thu nhập ở các nhóm dân cư khác nhau. Khi thu nhập không ổn định, nhu cầu về các sản phẩm tài chính phi tập trung — cho vay, vay mượn, stablecoin — có xu hướng tăng lên. Tôi đã chứng kiến điều này trong đợt khủng hoảng ngân hàng khu vực Mỹ năm 2023, khi lượng người dùng mới của các giao thức lending tăng 300% chỉ trong một tuần. Crypto không phải là 'hàng xa xỉ' trong thời kỳ suy thoái; nó là một công cụ phòng vệ.
Góc nhìn contrarian: Câu chuyện 'hạ cánh mềm' có thể là bẫy
Đây là nơi tôi nghĩ khác với số đông. Hầu hết mọi người đang đọc Beige Book và kết luận: 'Fed sẽ cắt giảm lãi suất, thị trường sẽ tăng, crypto sẽ bùng nổ.'
Tôi không phủ nhận kịch bản đó. Nhưng tôi muốn đưa ra một góc nhìn contrarian: Một nền kinh tế 'vừa đủ ấm' này có thể là điều tồi tệ nhất cho crypto trong ngắn hạn.
Hãy suy nghĩ về điều này: Nếu nền kinh tế quá nóng, Fed sẽ giữ lãi suất cao, vốn rẻ không có sẵn, nhưng ít nhất mọi người đều biết vị trí của mình. Nếu nền kinh tế quá lạnh, Fed sẽ cắt giảm lãi suất mạnh, kích thích đầu cơ. Nhưng một nền kinh tế 'vừa phải' — đủ tăng trưởng để không cần kích thích, đủ lạm phát để không cần nới lỏng — tạo ra một vùng xám không thoải mái.
Trong vùng xám này, vốn tổ chức vẫn đứng ngoài, chờ đợi. Các quỹ đầu cư vẫn do dự. Và thị trường crypto vẫn là một sân chơi của các trader bán lẻ và một số ít 'cá voi' táo bạo. Điều này không có gì sai, nhưng nó có nghĩa là đợt tăng giá tiếp theo — nếu có — sẽ không phải là một đợt tăng giá do vốn tổ chức dẫn dắt. Nó sẽ là một đợt tăng giá do kỳ vọng và tường thuật dẫn dắt.
Và đó là lúc tôi, với tư cách một người viết, có việc phải làm.
Bài học từ thất bại của tôi: Hãy đọc kỹ những dòng chữ nhỏ
Năm 2021, tôi là một trong những người hào hứng nhất khi NFT Merkle's Dream của tôi được bán hết trong 8 giờ. Tôi nghĩ rằng mình đã hiểu thị trường. Nhưng tôi đã bỏ bê cộng đồng, không duy trì giá trị, và giá NFT giảm 70% chỉ trong 3 tháng. Bài học tôi học được là: những tín hiệu lớn thường đến từ những chi tiết nhỏ nhất.
Với Beige Book cũng vậy. Mọi người đều nhìn vào 'tăng trưởng' và 'lạm phát'. Nhưng chi tiết quan trọng nhất nằm ở 'sự không chắc chắn về chi phí nhiên liệu'. Nếu chi phí năng lượng tăng vọt — do một sự kiện địa chính trị hay một quyết định OPEC+ — thì toàn bộ câu chuyện 'hạ cánh mềm' sẽ sụp đổ. Lạm phát sẽ quay trở lại, Fed sẽ phải giữ lãi suất cao hơn lâu hơn, và crypto sẽ là một trong những tài sản đầu tiên bị bán tháo.
Tôi đã sai lầm khi nghĩ rằng NFT của tôi sẽ mãi mãi có giá trị vì nó là 'nghệ thuật'. Cũng như nhiều người đang sai lầm khi nghĩ rằng crypto sẽ mãi mãi tăng vì Fed sắp cắt giảm lãi suất. Thực tế luôn phức tạp hơn.
Takeaway: Đừng chỉ nhìn vào tỷ lệ phần trăm
Kết thúc bài viết này, tôi muốn để lại một suy nghĩ. Beige Book là một bức ảnh chụp nhanh của nền kinh tế Mỹ. Nó không cho bạn biết tương lai, nhưng nó cho bạn biết hiện tại. Và hiện tại, tất cả những gì tôi thấy là một nền kinh tế đang 'đi bộ' — không chạy, không ngã. Nó đang tạo ra một môi trường nơi kỳ vọng có thể dao động mạnh mẽ dựa trên từng điểm dữ liệu.
Câu hỏi dành cho bạn — và cho chính tôi — là: Liệu bạn có sẵn sàng để đọc những dòng chữ nhỏ, để nhìn thấy những rủi ro bên dưới bề mặt, để tránh bị cuốn vào câu chuyện 'số một' mà thị trường đang bán? Hay bạn sẽ chỉ nhìn vào tỷ lệ phần trăm và hy vọng?
Tôi đã từng chọn cách thứ hai. Và nó đã dạy tôi một bài học đắt giá.
Mùa hè này, tôi chọn đọc kỹ hơn.