Tuần trước, trong khi hầu hết mọi người trong cộng đồng crypto còn đang tranh luận về việc liệu ETF Ethereum có đẩy giá lên 5.000 USD hay không, một sự kiện địa chính trị lặng lẽ diễn ra ở Trung Đông. Iran - nước sản xuất dầu lớn thứ ba OPEC - đã leo thang căng thẳng với Israel, đẩy giá dầu Brent vượt 90 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 10 năm ngoái. Financial Times ngay lập tức chạy một bài viết với tiêu đề gây sốc: "China boosts green energy investments amid Iran conflict’s impact on oil demand".
Sẽ thật ngu ngốc nếu nghĩ rằng điều này không liên quan đến chúng ta. Tôi đã dành ba năm nghiên cứu mối tương quan giữa thanh khoản toàn cầu và thị trường crypto, và tôi nhận ra một mô hình: mỗi lần giá dầu tăng đột biến do địa chính trị, thanh khoản từ các ngân hàng trung ương sẽ bị thắt chặt, và dòng tiền chảy vào tài sản rủi ro - bao gồm crypto - sẽ chậm lại. Nhưng lần này, có điều gì đó khác biệt. Và tôi tin rằng thị trường đang bỏ lỡ một tín hiệu vĩ mô quan trọng.
Hãy nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Iran kiểm soát eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu thế giới đi qua. Một khi leo thang quân sự xảy ra, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu sẽ bị gián đoạn. Fed và ECB, vốn đã giữ lãi suất cao để chống lạm phát, sẽ phải đối mặt với một cú sốc cung mới. Trong kịch bản đó, thanh khoản sẽ co lại nhanh hơn bất kỳ ai dự đoán.
Tôi đã từng nói - khi Terra sụp đổ năm 2022 - rằng mọi thảm họa crypto đều bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết về chu kỳ thanh khoản toàn cầu. Lúc đó, mọi người đổ lỗi cho Do Kwon. Tôi nói họ sai: nguyên nhân gốc rễ là sự đảo chiều của thanh khoản từ Fed sau đại dịch. Bây giờ, lịch sử đang lặp lại. Iran không chỉ đe dọa giá dầu; nó đe dọa toàn bộ cấu trúc thanh khoản mà crypto đang dựa vào để tồn tại.
Nhưng hãy chú ý đến điều thú vị: Trung Quốc, như FT đưa tin, đang tăng cường đầu tư vào năng lượng xanh. Điều này thoạt nghe có vẻ tốt cho Bitcoin mining - vì năng lượng tái tạo rẻ hơn. Tuy nhiên, tôi cho rằng động thái này thực chất là một động thái phòng thủ chiến lược, không phải một sự mở rộng. Trung Quốc muốn giảm phụ thuộc vào dầu nhập khẩu để tránh bị siết chặt bởi các lệnh trừng phạt. Điều đó có nghĩa là họ sẽ tiếp tục ưu tiên ổn định nội địa hơn là xuất khẩu năng lượng rẻ ra nước ngoài. Kết quả: các thợ đào Bitcoin ở Bắc Mỹ, vốn đã cạnh tranh gay gắt với nhu cầu năng lượng công nghiệp, sẽ phải đối mặt với chi phí điện cao hơn khi dầu đắt đỏ buộc các nhà máy nhiệt điện phải tăng giá.
Đây là điểm mù mà hầu hết các nhà phân tích đều bỏ qua: giá dầu cao không chỉ ảnh hưởng đến lạm phát chung, mà còn trực tiếp tác động đến chi phí vận hành của ngành công nghiệp crypto. Một phần ba công suất hash của Bitcoin đến từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi dầu vẫn là nguồn năng lượng chính cho nhiều lưới điện. Nếu dầu tăng lên 120 USD/thùng, chi phí mining sẽ tăng vọt, buộc các thợ đào kém hiệu quả phải rời khỏi mạng lưới, giảm hash rate và gây áp lực lên giá Bitcoin. Tôi đã chứng kiến điều này trong đợt tăng giá dầu năm 2008 và 2014. Mô hình lịch sử cho thấy Bitcoin thường giảm 20-30% trong vòng 3 tháng sau khi giá dầu tăng hơn 30%.
Vậy luận điểm contrarian ở đây là gì? Thị trường hiện tại đang định giá crypto như một tài sản rủi ro độc lập với năng lượng. Họ nghĩ rằng ETF, halving và sự chấp thuận của các tổ chức sẽ tạo ra một chu kỳ tăng trưởng không phụ thuộc vào vĩ mô. Sai lầm. Mối tương quan giữa giá dầu và thanh khoản crypto đang mạnh hơn bao giờ hết, nhưng hầu hết mọi người lại không nhìn thấy nó. Trong ba tuần qua, khi dầu leo từ 76 lên 92 USD, dòng vốn vào stablecoin USDT và USDC đã giảm 15%. Đó không phải sự trùng hợp ngẫu nhiên. Đó là tín hiệu cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đang thận trọng rút lui khỏi các tài sản rủi ro để chuẩn bị cho một cuộc khủng hoảng năng lượng.
Tôi không nói rằng thị trường crypto sắp sụp đổ. Tôi nói rằng chúng ta đang ở một ngã rẽ quan trọng. Nếu Iran tiếp tục leo thang và dầu duy trì trên 100 USD, khả năng cao Fed sẽ phải tăng lãi suất thêm một lần nữa, và một đợt bán tháo crypto sẽ xảy ra. Nhưng nếu tình hình hạ nhiệt, đây sẽ là cơ hội để mua vào khi những người kém may mắn hoảng loạn.
Tôi kết thúc bằng một câu hỏi: Bạn có đang theo dõi giá dầu chặt chẽ như theo dõi biểu đồ Bitcoin không? Nếu không, bạn đang bỏ lỡ nửa bức tranh. Trong thế giới vĩ mô, không có gì tồn tại độc lập. Và crypto, dù muốn hay không, vẫn là con tin của thanh khoản toàn cầu - thứ mà dầu mỏ và địa chính trị đang điều khiển.